боржин |
.
Боржин
Боржин нь пегматик гаралтай гол чулууны нэг бєгєєд єнгєлгєєний чулууны ангилалд багтана. Боржингийн гарал vvслийн талаар одоо болтол нэгдсэн нэг ойлголтонд хvрээгvй байгаа ба тvvний найрлаганд кварц, хээрийн жонш, гялтгануур голлодог. Боржин нь ширхэгийн хувьд том, бага байхаас гадна саарал, хєх, цагаандуу, шаргал, улаан, ягаан, ногоон, хар зэрэг олон єнгєтэй байна. Тэрээр нvх сvвгvй, ус нэвчдэггvй, элэгддэггvй, их бєх, хvйтэн даахдаа сайн байдаг.
Боржин нь болор, халтмар, молор, биндэркяа, апатит, ортит, циркон, монацит, колумбит, танаталит, пирохлор, литий, цагаан тугалга, молибденит, титан, уран, хайлуур жонш зэрэг олон эрдсийг агуулдаг. Том хэмжээтэй хагаралгvй боржинг барилга, замын ажилд янз бvрийн зориулалтаар єргєн хэрэглэх ба тvvнчлэн тvvгээр хєшєє, урлал чимэглэлийн болон бэлэг дурсгалын зvйлс хийхэд их ашигладаг.
Дэлхийд боржин элбэг байдаг бєгєєд чанар сайтай боржин ОХУ, Украйн, АНУ, Норвег, Энэтхэг, Казахстан, Канад, Малгаш зэрэг улсад их бий. Эдгээр орны боржингоос зарим чухал эрдсийг их хэмжээгээр гаргаж авч буй бєгєєд жишээлбэл ОХУ–ын Дорнод Сибирийн Мамын район, Карел, Колийн хагас арал, Украйны боржингоос гялтгануур, АНУ–ынхаас лепедолит, сподумен, Казахстаныхаас хайлуур жонш,, цагаан тугалга, Канад, Малгаш, Норвегийнхаас уран, торий зэргийг гарган авдаг байна.
Монгол улс боржингоор баян бєгєєд манай бvх аймагт боржин их байдаг. Ягаан, саарал, цайвар, цагаандуу боржин Тєв, Євєрхангай, Хэнтий, Дорнод, Сvхбаатар, Ємнєговь, Дундговь, Дархан –Уул, Ховд, Баян–Єлгий, Баянхонгор, Говь–Алтай Говьсvмбэр аймгийн нутагт бий. Улаан боржин Сэлэнгэ, Дорноговь, Хєвсгєлд, хар єнгєтэй боржин Завханд, ногоон єнгєтэй нь Тєв, Булган, Хэнтийд байдаг.
Манайд Тєв аймгийн Хайрт хаан, Авдрант, Хархорины Шийрэвгэрийн боржинг бага зэрэг ашиглаж улаавтар, шаравтар єнгийн боржинг нэг vе экспортолж байв.
Єнгє бvрийн боржин нь єнгєлєхєд гоё толигор болдог бєгєєд ногоон, шар,
улаан, хар зэрэг єнгєтэй боржин нь дэлхийн зах зээлд харьцангуй єндєр vнэ
хvрдэг байна.
