шvр |
.
Шvр - Коралл
Єнєє vед шvр нь сувд шиг тийм их vнэлэгдэхгvй, хэрэглэх хvрээ нь багассан ч Плинийн vед сувднаас дутахгvй vнэ хvрч байв. Коралл гэсэн vг нь грекийн «koraillon» гэдгээс vvсэлтэй бололтой. Шvр нь дулаан тэнгист их тархсан байдаг бєгєєд аварга том арлууд бий болгосон нь ч бий. Гоёл чимэглэлд зєвхєн Corallium rubrum хэмээх улаан ба улаан ягаан єнгєтэй шvрийг ихэвчлэн хэрэглэдэг.
Далайн гvнд vй олноороо амьдрах жижигхэн полипууд нэгэн тєрлийн шохойлог зvйлсийг ялгаруулах \дарагдан vхсэн vедээ\ бєгєєд vvнээс нь мод хэлбэрийн шvрэн мєчрvvд бий болдог. Эдгээр нь 40см-с илvv урттай байдаггvй ба єргєн нь 4см-с тэр болгон хэтрэхгvй. Зєвхєн салаалсан тэр хэсэгт нь арай том хэсгvvд тааралдана. Шvрийн 85 хvртэлх хувь нь карбонад кальц байх ба маш бага хэмжээтэй конхиолиноос бvрдэнэ. Хатуулаг нь 3.75. Карбонат кальц их байдаг тул хvчил дусаахад буцалдаг. Гэхдээ энэтхэг, хятадын хар шvрнvvд карбонад кальц агуулдаггvй юм. /ихэнхдээ органик гаралтай конхиолиноос бvтдэг./
Шvр нь хамгийн эртний гоёл чимэглэлийн зvйлсийн нэг юм. Германы нутагт орших Вильдшейрийн агуйгаас олдсон ягаан шvрээр хийсэн зvйлтийг манай эриний ємнєх 10-35 мянган жилийн ємнєх vед хамааруулдаг. Шvрээр хийсэн гоёлын зvйлс нь 2 мянган жилийн турш моодноос гараагvй ч гэж хэлж болно. Yvнд хамаарагдахгvй улс орон гэж байхгvй биз ээ. Азийн орнуудад шvрийг аз жаргал авчирдаг хэмээн vздэг бєгєєд маш эртнээс тєрєл бvрийн зvйлс хийсээр ирсэн. Монголчууд шvрийг эрт vеэс ээмэг, бєгж, бугуйвч, гэзэгний даруулга, зvvлт, хєєрєгний толгой зэрэгт єргєн хэрэглэж ирсэн бєгєєд эдvгээ ч сонирхсоор байна. Европт хамгийн их vнэлэгддэг сайн чанарын улаан шvрийг газар дундын тэнгисээс олборлодог. Манай улсын хувьд тунамал хурдаснаас vvсэлтэй цагаан єнгєтэй шvрийн бэсрэг ордыг ємнєговьд илрvvлж нєєцийг нь ойролцоогоор тогтоосон байдаг.
Олборлосон шvр нь єнгє муутай бvрсгэр байдаг ба гоё гялалзсан гадарга нь
єнгєлснєєр л бий болно. Тэдгээр нь ихэвчлэн нvх сvв ихтэй, хагаралтай байдаг
тул vзэмжийг нь сайжруулахын тулд єнгєт лав тосоор зvлгэх нь бий. Сайн чанарын
шvр нь жигд єнгєтэй, ямар нэг хагаралгvй, толбо судалгvй байдаг. Монголчууд
цагаан толботой, судалтайг сонирхох нь бий. Засаж янзлаагvй сайн чанарын
жинхэнэ шvр их ховор ба тийм ч учраас энэ нь тvvний vнэнд нєлєєлнє. Хямд
шvр тааралдвал их болгоомжтой байх ёстой бєгєєд болж єгвєл нэрд гарсан худалдааны
байгууллагуудаас л авч байвал дээр.
