МоШХ-ны рейтингийн жагсаалт

Монголын шатарчдын рейтинг /чансаа/ жагсаалтыг жилд хоёр удаа /нэг ба долдугаар сард/ тооцон гаргадаг. Рейтингийн жагсаалт /PDF/.

• Рейтинг бодох программ татаж авах /Chess Calculator K-10,15,25/
• Швейцарь системийн оноолтын гар картны маягт /A4/
  

Тэмцээн зохион байгуулагч, шүүгч нарын анхааралд

МоШХ –нд албан ёсны бүртгэлтэйгээр зохион байгуулсан / талдаа 1 цагаас багагүй цагын хяналттай, ФИДЕ-ийн тэмцээний дүрмийн дагуу оноолтыг хийсэн / тэмцээний тайланг МоШХ-нд ирүүлж байх шаардлагатай. Мэдээлэл боловсруулах үед алдаа гаргахгүйн үүднээс рейтингийн тайлан нь дараах шаардлагуудыг хангасан байх ёстойг онцгой анхаарвал зохино. Yүнд:

-Рейтингтэй шатарчдын хувьд шатарчдын кодыг, шинэ тоглогчдын хувьд овог нэр, хүйс, харъяалал, цол зэргийг заавал тусгах,

-Компьютерийн программ ашиглан оноолт хийсэн бол тоглогчдын кодыг давхар харуулсан рейтингийн тайланг ирүүлэх /оноолт хийсэн программын тэмцээний файлыг интернетээр давхар илгээх/

-Оноолтыг гараар хийсэн бол тоглогч бүрийн код, рейтинг зэрэг бүх мэдээллүүдийг агуулсан бүх тоглогчийн хувийн картыг дэлгэрэнгүй хүснэгтийн хамт ирүүлэх /хувийн картны маягтыг хавсаргав/

-Дээрх шаардлагуудыг хангахгүй тайлан мэдээлэл нь тооцооны ажлыг эрс хүндрүүлж, удаашруулдаг тул үүнээс хойш шаардлага хангаагүй тайланг боловсруулахгүй болно.

-Тэмцээний рейтингийн татварыг тэмцээн зохион байгуулагч төлнө. /тэмцээнд оролцсон шатарчин тутамд 500 төгрөг/

-Тэмцээний рейтингийн татварыг рейтинг бодуулахаар мэдүүлэхдээ урьдчилан төлнө.

-Тэмцээний рейтингийн тайланг рейтингийн жагсаалт бодогдон гарахаас 20 хоногийн өмнө /тухайн оны 6 ба 12 – сарын 10-с өмнө/ мэдүүлсэн байх ёстой.

Рейтинг тооцож ирсэн түүхээс

1800-аад оны vед, шатрын тэмцээнvvдэд ердєє л  хэдэн арваар тоологдох мастерууд оролцдог байсан тэр vед шатарчдын чадал чансааг тогтоох тийм ч хэцvv биш байлаа. 2 мастерийн хэн нь илvv тоглож байгааг хялбархан тогтоодог байв.  Шатрын тэмцээнvvдэд хэн нь илvv тоглож байгаагаар нь дvгнэх бєгєєд шаардлагатай гэж vзвэл тэдний дунд халз тоглолт зохион байгуулна. Харин єнєє vед томоохон тэмцээнvvд нэгэн зэрэг хэд хэдэн улсад битгий хэл нэг улсын хэд хэдэн хотуудад зэрэг явагддаг болжээ. Томоохон олон улсын тэмцээнд хэдэн мянган шатарчид оролцох нь ч бий бєгєєд тэдний олонхи нь бие биенээ сургаар л гадарлана. Ийм нєхцєлд шатарчдын чансааг тогтоох мэдээж хэцvv. Ийм  учраас дээрхи асуудлыг математик аргаар шийдэх санаа гарч ирсэн юм.

Шатарчдын чансааг тогтоох математик аргачлал зохиох оролдлогууд 20 –р зууны эхэн vеэс гарч эхэлсэн. 1950-иад оны сvvл vе гэхэд нилээд хэдэн системvvдийг туршаад vзчихсэн байлаа. Шатарчин болгонд хувийн коэффициент єєрєєр хэлбэл рейтинг \rating- vнэлгээ гэсэн англи vг\ олгоно. Энэ рейтинг нь тэмцээнээс тэмцээнд vзvvлсэн амжилтаас хамаарч єєрчлєгдєнє. Олон жилийн шvvмж ярилцлага, шалгуурын vр дvнд 1970 онд  ФИДЕ \Олон Улсын Шатрын Холбоо\ америк профессор Арпад Элогийн зохиосон системийг хvлээн зєвшєєрч нэвтрvvлж эхэлсэн.

Эло системээр рейтинг яаж тооцдогийг авч vзье.

Хэрэв таны рейтинг  тоглолтын ємнє Rх \ хуучин рейтинг\ байгаад тоглолтын дараа Rш \шинэ рейтинг\  болсон гэвэл

Rш = Rх + K(N – Nх)

K – 10, 15, 25 байж болно.

N – тэмцээнд таны авсан оноо

Nх – хvлээгдсэн оноо

Томъёоноос харахад Nх нь таны тэмцээнд авсан оноо болох N –тэй \рейтингтэй хvмvvстэй тоглоод авсан онооны нийлбэр гэж vзэх хэрэгтэй\ ижил гарвал таны рейтинг єєрчлєгдєхгvй. \ Rш = Rх +10(0) .  Rш = Rх \

Nх нь N –с их юм уу бага гарвал таны рейтинг єєрчлєгдєнє.

Одоо Nх-г яаж олдогийг авч vзье.  Хамгийн хялбар жишээнээс эхэлье. Та   халз тоглолт хийжээ. Таны рейтинг эсрэг тоглогчийн чинь рейтингтэй ижил байсан байна. Ийм тохиолдолд халз тоглолт тэнцээгээр дууссан бол та 50% -оноо авах байсан. Хэрэв таны рейтинг єрсєлдєгчийнхєєсєє илvv \ дутуу\   байсан бол 50% -саа их\ бага\ оноо авах байсан. Єєрєєр хэлбэл 2 тоглогчийн рейтингийн зєрvv их байх тусам тоглогчдын хувьд авах ёстой процентийн зєрvv их байх болно.

Энэ санаа Элогийн зохиосон хvснэгтэнд тусгагдсан болно.  \Хvснэгтийг vзнэ vv\   Энд Рз – рейтингийн зєрvv, Ни – илvv рейтингтэй шатарчны авах ёстой процент, Нб – бага рейтингтэй шатарчны авах ёстой процент. Мэдээж Ни+Нб =100%.

Жишээн дээр авч vзье:

Таны рейтинг 2250 байсан гэе. Нэгэн тэмцээн дээр 2200, 2250, 2280 рейтингтэй 3-н шатарчинтай тогложээ. Хvснэгтийг ашиглан тоглогч бvртэй хэдэн оноо авах ёстойг олцгооё.  Эхний тоглогчтой тоглосны хувьд:  Рз = 2250 – 2200 = 50  Хvснэгтээс Рз нь 47-53 –ийн харалдаа Нб = 57 гэж олно.  Дээрхи маягаар

олоход та 1-р тоглогчтой тоглож 0.57 оноо \ 57%- хvснэгтээс олно\ , 2-р тоглогчоос 0.5 оноо, 3-р тоглогчоос 0.46 оноо авах ёстой.

Nх = 0.57 + 0.5 + 0.46 = 1.53   Хэрэв та дээрхи 3 тоглогчтой тоглон 2 хожин 1 хожигдож 2 оноо авсан гэвэл

Rш = 2250 + 10( 2 – 1.53) = 2254.7  Бvхэл болговол Rш = 2255  Таны рейтинг 5 –р  нэмэгдлээ.

Тойргийн \RR\ тэмцээнд бvх тоглогчид рейтингтэй бол дундаж рейтингийг олон тэмцээний зэрэглэлийг тогтооно. Та хэдэн оноо авбал рейтингээ хэдээр єсгєж болохоо хялбархан тооцчихно. Та 10-с 5 оноо авах ёстой гэвэл хэнд нь хожигдож хэнийг нь хожих нь ямар ч ялгаагvй.

Rш –ийг олдог томъёог єрєг болгоны дараа тооцон хэрэглэвэл алдаа гарахгvй нь ойлгомжтой. Єєрєєр хэлбэл єрєг болгоны дараа хvн болгоны рейтинг єєрчлєгдєнє гэсэн vг. Гэвч ийм маягаар тооцоог хийвэл асар их хvндрэл vvсэх нь мэдээж.   Та тэмцээнд  тоглосон бvх тоглогчийнхоо рейтингийн дундажийг олон  тооцоог хялбарчилж болно. Гэхдээ энэ нь 25 єргєєс илvvгvй байвал алдаа бага гарах магадлалтай.

Монголд  шатарчдын рейтингийг жилд 2 удаа боддог. Анх 1987 оны сүүлийн хагасаас ОУШ А.Пүрэвжав шатарчдын рейтинг жагсаалтыг бодож эхэлсэн. 1993-2005 онуудад ОУШ Г.Алтан-Оч, 2005 оноос УШ Л.Төгстэнүүн рейтинг жагсаалтыг бодож байна. K нь 2200 хvрсэн мастеруудын хувьд 10, бусад шатарчдын хувьд 15, харин эхлэн рейтинг авагчдын хувьд єргийн тооноос хамаарч 25 байна.  ФИДЕ манайд болж байгаа бvх тэмцээний рейтингийг тооцдоггvй тул манай дотоод рейтинг олон улсын рейтингээс єєр байна.