Дэлхийн шатрын аваргууд

1. Стейниц.В
2. Ласкер.Э
3. Капабланка.Х.Р
4. Алехин.А
5. Эйве.М
6. Ботвинник.М
7. Смыслов.В
8. Таль.М
9. Петросян.М
10. Спаский.Б
11. Фишер.Р
12. Карпов.А
13. Каспаров.Г

Дэлхийн аваргын халз тоглолтууд

Дэлхийн шатрын аварга шалгаруулах тэмцээн 1886 оноос эхлэн явагдсан бєгєєд эхний 17 халз тоглолт ямар нэг системгvйгээр явагдсан. Дэлхийн аварга хэнтэй, хэзээ тоглохоо єєрєє хvссэнээрээ л шийдэж, тоглолтын нєхцлийг ч єєрийнхєєрєє тогтоодог байв. Зарим тоглолтууд єргийн тоог тогтоолгvй, тодорхой хожил хvртэл, зарим нь ч єєр нєхцлєєр явагдаж байсан. 1946 онд Алехин нас барж анх удаа аваргагvй vлдэв. 1947 онд тэр vеийн шилдэг их мастеруудын дунд халз тоглолт–тэмцээн явагдаж / №18 / дэлхийн аваргаа тодруулсан. Энэ vеэс эхлэн халз тоглолтууд Олон Улсын Шатрын Холбооны / FIDE / нэр дээр явагдах болсон. Дэлхийн аваргатай тоглох нэр дэвшигчийг хатуу тогтсон системийн дагуу тодруулдаг болов. Зєвхєн 3 удаа дэлхийн аварга хариу халз тоглолт хийсэн байдаг. / №22, №24, №33/.

1975 онд Фишер титмээ хамгаалах тоглолтонд оролцохоос татгалзсан тул №1 нэр дэвшигч аварга болж байсан. 1993 онд ээлжит халз тоглолт Каспаров–Шорт нарын дунд болох байсан боловч тэд ФИДЕ–ийн нэрийн дор тоглохоос татгалзан єєрсдийн байгуулсан Мэргэжлийн шатрын холбооныхоо нэрийн дор аваргын тэмцээнийг зохион байгуулах болсон. Ийм тул ФИДЕ дараагийн шатарчид болох Карпов, Тимман нарын дунд албан ёсны ДАШТ–ийг явуулсан. Шатрын хагарал ингэж эхэлсэн. ФИДЕ–ийн бус дэлхийн аваргын халз тоглолтууд №37, 38, 42, 46

ФИДЕ–ийн ДАШТ-д /нокаут системээр явагдсан/ 2002 онд Украйны залуу шатарчин Пономарев тvрvvлж дэлхийн аварга болсон. 2003 онд Каспаров Пономарев нарын дунд халз тоглолт тєлєвлєгдсєн боловч янз бvрийн шалтгааны улмаас тасарсан. 2004 онд Касымжанов, 2005 онд В.Топалов нар ФИДЕ–ийн дэлхийн аварга болцгоосон. 2006 онд ФИДЕ–ийн дэлхийн аварга В.Топалов, ФИДЕ–ийн бус дэлхийн аварга Крамник нарын дунд халз тоглолт зохион байгуулагдаж Крамник хожсоноор нэг ёсны vнэмлэхvй аварга болсон билээ. Шатрын хагарал эцэслэсэн гэж ч үзэж болно. 2006 оноос дэлхийн аваргуудыг албан ёсны дэлхийн аваргууд нэрлэсэн нь ийм учиртай билээ.

Дэлхийн аваргын халз тоглолт, тэмцээнvvд

1. Стейниц – Цукерторт 1886 +10-5=5 12.5:7.5 АНУ
2. Стейниц – Чигорин 1889 +10-6=1 10.5:6.5 Гавана
3. Стейниц – Гунсберг 1890/91 +6-4=9 10.5:8.5 Нью Йорк
4. Стейниц – Чигорин 1892 +10-8=5 12.5:10.5 АНУ
5. Ласкер – Стейниц 1894 +10-5=4 12:7 АНУ
6. Ласкер – Стейниц 1896/97 =10-2=5 12.5:4.5 Москва  Дүн-Өрөг
7. Ласкер – Маршалл 1897 +8-0=7 11.5:3.5 АНУ
8. Ласкер – Тарраш 1908 +8-3=5 10.5:5.5 Герман
9. Ласкер – Яновский 1909 +7-1=2 8:2 Парис
10. Ласкер – Шлехтер 1910 +1-1=8 5:5 Вена, Берлин
11. Ласкер – Яновский 1910 +8-0=3 9.5:1.5 Берлин
12. Капабланка – Ласкер 1921 +4-0=10 9:5 Гавана
13. Алехин – Капабланка 1927 +6-3=25 18.5:15.5 Буенос–Айрес
14. Алехин – Боголюбов 1929 +11-5=9 15.5:9.5 Герман, Голланди
15. Алехин – Боголюбов 1934 +8-3=15 15.5:10.5 Герман
16. Эйве – Алехин 1935 +9-8=13 15.5:14.5 Голланди
17. Алехин – Эйве 1937 +10-4=11 15.5:9.5 Голланди
18. 5 их мастеруудын халз тоглолт–тэмцээн 1948 Гаага, Москва: Ботвинник Дүн
19. Ботвинник – Бронштейн 1951 +5-5=14 12:12 Москва   Дүн-Өрөг
20. Ботвинник – Смыслов 1954 +7-7=10 12:12 Москва   Дүн-Өрөг
21. Смыслов – Ботвинник 1957 +6-3=13 12.5:9.5 Москва   Дүн-Өрөг
22. Ботвинник – Смыслов 1958 +7-5=11 12.5:10.5 Москва   Дүн-Өрөг
23. Таль – Ботвинник 1960 +6-2=13 12.5:8.5 Москва   Дүн-Өрөг
24. Ботвинник – Таль 1961 +10-5=6 13:8 Москва    Дүн-Өрөг
25. Петросян – Ботвинник 1963 +5-2=15 12.5:9.5 Москва   Дүн-Өрөг
26. Петросян – Спасский 1966 +4-3=17 12.5:11.5 Москва   Дүн-Өрөг
27. Спасский – Петросян 1969 +6-4=13 12.5:10.5 Москва   Дүн-Өрөг
28. Фишер – Спасский 1972 +7-3=11 12.5:8.5 Рейкьявик
29. Карпов – Корчной 1978 +6-5=21 16.5:15.5 Багио
30. Карпов – Корчной 1981 +6-2=10 11:7 Мерано
31. Карпов – Каспаров 1984/85 +5-3=40 25:23 Москва   Дүн-Өрөг
32. Каспаров – Карпов 1985 +5-3=16 13:11 Москва   Дүн-Өрөг
33. Каспаров – Карпов 1986 +5-4=15 12.5:11.5 Лондон, Ленинград   Дүн-Өрөг
34. Каспаров – Карпов 1987 +4-4=16 12:12 Севилья
35. Каспаров – Карпов 1990 +4-3=17 12.5:11.5 Нью Йорк, Лион
36. Карпов – Тимман 1993 +6-2=13 12.5:8.5 Голланди, Индонези  /ФИДЕ/
37. Каспаров – Шорт 1993 +6-1=13 12.5:7.5 Лондон  /МШХ-Мэргэжлийн Шатрын Холбоо/
38. Каспаров – Ананд 1995 +4-1=13 10.5:7.5 Нью Йорк  /МШХ/
39. Карпов – Камский 1996 +6-3=9 10.5:7.5 Элстэй  /ФИДЕ/
40. Карпов – Ананд 1998 +4-2=2 5:3 Лозанна  /ФИДЕ/
41. Халифман – Акопян 1999  АШТ, Лас Вегас  /ФИДЕ/
42. Крамник – Каспаров 2000, Лондон  /МШХ/
43. Ананд - Широв 2000, Тегеран  /ФИДЕ/
44. Пономарев – Иванчук 2002, Москва  /ФИДЕ/
45. Касымжанов - Адамс 2004, Триполь /ФИДЕ/
46. Крамник-Леко, Швейцарь, 2004  /МШХ/  Дэлгэрэнгүй
47. Топалов 2005, ДАШТ   Аргентин  Дэлгэрэнгүй
48. Крамник-Топалов, Халимаг, 2006   Дэлгэрэнгүй
49. Ананд, Мехико, ДАШТ  2007   Дэлгэрэнгүй
50. Ананд-Крамник, Бонн, 2008   Дэлгэрэнгүй
51. Ананд-Топалов, Софи, 2010 Дэлгэрэнгүй

Дэлхийн аваргууд - Эмэгтэй